دورى از دنيا وعلاقه‌مندى به آخرت تشويق فرموده‌اند : پس دنيا گذرگاه يعنى راه عبور به سوى آخرت است ، كه به دو طريق امكان پذير است : 1 - اختياري ، چنان كه بندگان شايستهء خدا به طرف آخرت حركت مىكنند . 2 - اضطراري ، چنان كه عامهء مردم ناچار مىميرند وبه سراى آخرت مىشتابند ، ومراد امام ( ع ) در اين سخن رفتن اضطراري است . يادآورى دنيا وآخرت ، با اين دو صفت : ( گذرگاه وقرارگاه ) ، شبيه مقدمه‌اى براي اين جمله از سخن امام ( ع ) است : فخذوا من ممرّكم لمقرّكم . ( 49152 - 49145 ) ولا تهتكوا . . . . اسراركم ، يعنى با تظاهر به معصيت پرده درى نكنيد زيرا خدايى كه از رازهاى درونى شما آگاهى دارد به كارهاى علني شما آگاه‌تر است . ( 49163 - 49153 ) واخرجوا . . . أبدانكم ، امام ( ع ) در اين جمله مردم را به ترك دنيا پيش از مرگ ، امر كرده واز آن بطور كناية به « خارج كردن دلها از دنيا » تعبير فرموده است . خرج فلان عن كذا ، واخرج نفسه من كذا ، وقتي گفته مىشود كه از آن ، دورى كند وبيزارى جويد . ( 49165 - 49164 ) ففيها اختبرتم ، اين گفتار امام اشاره به اين است كه آزمايش در اين دنيا از عنايات وتوجهات خدا است چون باعث بيدارى انسان براي آخرت مىشود ، ومعناى آزمايش را پيش از اين دانستى . ( 49168 - 49166 ) ولغيرها خلقتم ، يعنى انسانها از نظر ذات وفطرت ، براي رسيدن به سعادت اخروى آفريده شده‌اند ، ولى اگر اعمال نيك نداشتند وبه گناه آلوده شدند گرفتار شقاوت خواهند گرديد : ( زمينهء اصلى وفطرت أولية در انسان سعادت است شقاوت امرى عرضى مىباشد ) . ( 49181 - 49169 ) انّ المرء . . . . قدّم ، مردم مىگويند : « از مال دنيا چه چيز گذاشته ، وفرشتگان مىگويند : از كارهاى نيك چه عملي جلو فرستاده است ؟ . امام ( ع ) در اين سخن ، مردم وفرشتگان وآنچه را كه مورد سؤال اين